CEDAW Algemene aanbeveling 40

Algemene Aanbeveling 40 van het CEDAW-comité over pariteit in besluitvorming (50/50) 

Algemene Aanbeveling nr. 40 van het CEDAW-Comité markeert een belangrijke mijlpaal in de wereldwijde strijd voor gendergelijkheid. Dit VN-Comité houdt toezicht op de uitvoering van het Verdrag voor de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen. Deze aanbeveling, aangenomen in oktober 2024, roept landen op om werk te maken van gelijke en inclusieve vertegenwoordiging van vrouwen in álle besluitvormingssystemen, zowel politiek, economisch, sociaal als digitaal. 

Waar eerdere normen vaak streefden naar een minimale vertegenwoordiging van 30% vrouwen, stelt Aanbeveling 40 expliciet dat 50/50 genderpariteit een mensenrecht is. Het gaat bovendien niet alleen om aantallen, maar ook om daadwerkelijke invloed, macht en zeggenschap van vrouwen. 

De aanbeveling biedt een helder kader van 7 strategische pijlers, waaronder structurele hervormingen, jeugdparticipatie, intersectionaliteit en de bescherming van vrouwenrechtenverdedigers. Ze benadrukt het belang van wetgeving, tijdelijke speciale maatregelen (zoals quota), genderaudits en eerlijke benoemingsprocedures. 

Met deze aanbeveling wil het CEDAW-Comité overheden, organisaties en internationale instellingen aansporen om concrete stappen te zetten richting een meer rechtvaardige, inclusieve en evenwichtige samenleving. Want pas als vrouwen volwaardig kunnen meebeslissen, kunnen we spreken van echte democratie en duurzame ontwikkeling. 

Wat staat er in Algemene Aanbeveling 40 (AA40)? 

AA40 omvat een uitgebreide reeks richtlijnen, opgebouwd rond zeven centrale pijlers: 

1. 50/50 pariteit als universele norm 
2. Gelijkwaardig leiderschap voor jongeren, met nadruk op jonge vrouwen 
3. Inclusie van vrouwen in al hun diversiteit (intersectionaliteit) 
4. Besluitvorming in álle sectoren: van vrede en veiligheid tot Artificiële Intelligentie, klimaat en economie 
5. Gelijke invloed op de besluitvorming, niet alleen numerieke aanwezigheid 
6. Structurele veranderingen: afbraak van genderstereotypen en machtsstructuren 
7. Een sterke rol voor vrouwenorganisaties en mensenrechtenverdedigers 

Waarom is dit belangrijk? 

Het Comité waarschuwt dat zonder echte genderpariteit staten niet in staat zullen zijn om mondiale uitdagingen aan te pakken, zoals: 

• Vrede en politieke stabiliteit 
• Economische ontwikkeling en armoedebestrijding 
• De klimaatcrisis 
•  De opkomst van technologie en digitale transitie 

Vrouwen blijven wereldwijd structureel ondervertegenwoordigd in de besluitvorming: 

• Slechts 16% van de vredesonderhandelaars in 2022 waren vrouwen 
• In 2024 bezetten vrouwen 27% van de zetels in nationale parlementen 
• Slechts 28,2% van de managementposities wordt door vrouwen bekleed 
• Slechts 35% van de lokale overheidsfuncties is in handen van vrouwen 
• Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd in digitale besluitvorming en AI-ontwikkeling 

Daarnaast neemt het Comité met zorg waar dat de aanvallen op vrouwen die een publieke functie of rol opnemen stijgen.  

Wat vraagt het Comité van staten? 

Staten die partij zijn bij het CEDAW-verdrag worden opgeroepen tot: 

• Wetgeving voor verplichte pariteit bij verkiezingen, benoemingen en in leiderschapsposities in politiek, economische en sociale domeinen. 
• Genderaudits van parlementen, ministeries en gemeentebesturen met als doel ongelijkheden bloot te leggen. 
• Economische hervormingen die gelijke toegang tot werk, inkomen, technologie en krediet bevorderen 
• De uitvoering van de vrouwen, vrede en veiligheidsagenda van de VN-Veiligheidsraad (resolutie 1325) 
• Verantwoord technologiebeleid, waarin vrouwen evenredig betrokken zijn in ontwerp, toepassing en toezicht 

Een oproep tot actie 

Algemene Aanbeveling 40 (AA40) moet worden gezien als een noodzakelijke structurele hervorming binnen het bredere internationale kader van gendergelijkheid en mensenrechten. Ze sluit aan bij bestaande beleidsagenda’s zoals: 

• de Women, Peace and Security (WPS)-agenda, 
• de Agenda 2030 voor Duurzame Ontwikkeling, 
• en het VN Pact voor de Toekomst. 

AA40 benadrukt dat gendergelijkheid en de bescherming van vrouwenrechten niet optioneel zijn, maar fundamentele verplichtingen. 

Regeringen, bedrijven en instellingen: maak rechten waar 

Het Comité roept regeringen, maar ook bedrijven, maatschappelijke organisaties en internationale instellingen, op om deze rechten daadwerkelijk te implementeren. Niet als abstracte normen, maar als concrete beleidsmaatregelen die de levens van vrouwen verbeteren. 

De aanbeveling vraagt: 

• het versterken van institutionele structuren voor gendergelijkheid, 
• het integreren van gender in alle beleidsdomeinen (gendermainstreaming), 
• het garanderen van participatie van vrouwen in besluitvorming, 
• en het aanpakken van structurele ongelijkheden, ook in sociaaleconomisch beleid zoals pensioenen. 

AA40 is een oproep tot actie. Een oproep om beloftes rond gelijkheid tussen vrouwen en mannen niet enkel uit te spreken, maar ook waar te maken in beleid, in praktijk, en in elke fase van besluitvorming.